Jeżeli planujesz wycieczkę w okolice Tokarni, łatwo trafić na niejednoznaczne opisy. Określenie przełęcz nad Tokarnią najczęściej odnosi się do Przełęczy pod Tokarnią w Małych Pieninach, znanej po słowacku jako Lesnické sedlo, ale podobna nazwa pojawia się też w Beskidzie Niskim. Poniżej porządkuję te informacje, opisuję najlepszy wariant spaceru, dojazd, trudność oraz zasady, o których trzeba pamiętać.
Najważniejsze informacje przed wyjściem na szlak
- Najczęściej chodzi o Przełęcz pod Tokarnią w Małych Pieninach, po słowackiej stronie granicy.
- Przełęcz leży na wysokości około 720 m n.p.m. i prowadzi w stronę Leśnicy oraz Wielkiego Lipnika.
- Najciekawszym celem z przełęczy jest Wysoki Wierch, oferujący szeroką panoramę Pienin i Tatr.
- Krótki wariant wycieczki ma około 3 km i zajmuje mniej więcej godzinę marszu w jedną stronę.
- W Beskidzie Niskim występuje druga przełęcz o podobnej nazwie, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić pasmo górskie.
O którą przełęcz chodzi przy Tokarni
W turystycznych opisach najczęściej pojawia się Przełęcz pod Tokarnią, położona w Małych Pieninach na Słowacji. Jej słowacka nazwa to Lesnické sedlo. Przełęcz znajduje się przy drodze prowadzącej w kierunku Leśnicy, niedaleko polskiej granicy, a swoją nazwę zawdzięcza pobliskiej kulminacji Tokarni.
To ważne rozróżnienie, bo sama forma „nad Tokarnią” może sugerować zupełnie inne miejsce. W Beskidzie Niskim również znajduje się przełęcz pod Tokarnią, związana z pasmem Bukowicy i okolicami Woli Piotrowej oraz Wisłoka Wielkiego. Ja przed wyjazdem zawsze sprawdzam pasmo, współrzędne i najbliższą miejscowość, ponieważ sama nazwa nie wystarcza do poprawnego zaplanowania trasy.
| Miejsce | Region | Co je wyróżnia |
|---|---|---|
| Przełęcz pod Tokarnią, Lesnické sedlo | Małe Pieniny, Słowacja | Widoki na Pieniny, Tatry i Magurę Spiską |
| Przełęcz pod Tokarnią | Beskid Niski, pasmo Bukowicy | Spokojny, leśno-grzbietowy charakter i trasy długodystansowe |
Jeśli celem jest punkt widokowy, przejazd do Leśnicy albo wejście na Wysoki Wierch, chodzi niemal na pewno o pieniński wariant. Beskid Niski warto brać pod uwagę głównie wtedy, gdy opis trasy wymienia Wolę Piotrową, Karlików, Wisłok Wielki lub Tokarnię o wysokości 778 m n.p.m.
Dlaczego warto wybrać pieniński wariant
Lesnické sedlo nie jest przełęczą, na którą jedzie się dla jednej tablicy czy spektakularnej infrastruktury. Jej największą zaletą jest położenie na otwartym, widokowym grzbiecie. Przy dobrej przejrzystości powietrza można zobaczyć Pieniny, Tatry Wysokie oraz Magurę Spiską, a krajobraz zmienia się niemal z każdym krokiem.
Szczególnie dobrze wypada krótki marsz w stronę Wysokiego Wierchu. Żółty szlak prowadzi przez łąki i odsłonięte fragmenty grzbietu, dlatego nie trzeba pokonywać długiej, technicznej trasy, aby dostać dużą nagrodę w postaci panoramy. Z mojego punktu widzenia to jeden z lepszych wyborów na krótką wycieczkę widokową w rejonie Szczawnicy i Małych Pienin.
Wysoki Wierch ma około 898 m n.p.m. i jest wyraźnie wyższym punktem na grzbiecie. Podejście nie powinno sprawić problemu osobie o przeciętnej kondycji, ale otwarty teren oznacza większą ekspozycję na wiatr, słońce i nagłe pogorszenie pogody. Łatwość trasy nie oznacza więc, że można całkowicie zrezygnować z przygotowania.
Najprostszy plan wycieczki z przełęczy
Najwygodniejszy wariantpolega na dotarciu na przełęcz od strony słowackiej i przejściu żółtym szlakiem w kierunku Wysokiego Wierchu. W zależności od miejsca zawrócenia należy zaplanować mniej więcej 2-3 godziny na spokojny spacer, razem z postojami i fotografowaniem.
- Sprawdź aktualny przebieg szlaku oraz możliwość dojazdu drogą od strony Leśnicy.
- Zostaw samochód wyłącznie w dozwolonym miejscu, nie na poboczu ograniczającym przejazd.
- Ruszaj otwartym grzbietem w stronę Wysokiego Wierchu.
- Po dojściu do najwyższego punktu zdecyduj, czy wracasz tą samą drogą, czy wybierasz dłuższe przejście grzbietem.
- Przed zmrokiem wróć na przełęcz albo zaplanuj transport z punktu końcowego.
W praktyce najwięcej problemów sprawia nie samo podejście, lecz logistyka powrotu. Dłuższe warianty przez grzbiet Małych Pienin mogą kończyć się w innej miejscowości, dlatego przy samochodzie zaparkowanym na przełęczy trzeba uwzględnić powrót albo przejazd lokalny.
Jeśli wybierasz się z dziećmi, krótkie dojście na punkt widokowy będzie rozsądniejsze niż ambitna pętla. Dla początkujących turystów przełęcz może być dobrym celem samym w sobie, a Wysoki Wierch naturalnym przedłużeniem wycieczki, gdy pogoda i energia nadal dopisują.
Jak przygotować się do przejścia
Na pierwszy rzut oka jest to łatwa trasa, ale w górach trudność zmienia się wraz z warunkami. Po deszczu łąki bywają śliskie, a zimą krótki odcinek może wymagać raczków. Na otwartej przestrzeni przydają się także okulary przeciwsłoneczne, nakrycie głowy i dodatkowa warstwa odzieży, nawet gdy w dolinie panuje przyjemne ciepło.
- Wybierz buty z bieżnikiem, zwłaszcza po opadach.
- Zabierz minimum 1-1,5 litra wody na osobę przy cieplejszej pogodzie.
- Sprawdź prognozę nie tylko dla najbliższej miejscowości, ale również dla grzbietu.
- Naładuj telefon i pobierz mapę offline.
- Jesienią oraz zimą zaplanuj zapas czasu, ponieważ zmrok zapada szybko.
Nie traktowałbym tej trasy jako miejsca na spontaniczny spacer w klapkach. Sam dystans jest niewielki, lecz wiatr i śliska nawierzchnia potrafią znacząco zmienić komfort marszu. Przy gęstej mgle widoki znikają, a orientacja na otwartym terenie staje się mniej oczywista.
Najczęstsze pomyłki i ograniczenia
Pierwszy błąd to wpisanie samej nazwy do nawigacji bez sprawdzenia kraju. Lesnické sedlo znajduje się po słowackiej stronie, a część tras prowadzi przez obszary objęte ochroną przyrody. Przed wyjazdem trzeba zweryfikować dojazd, parkingi, oznakowanie oraz lokalne zasady poruszania się.
Drugi problem to mylenie przełęczy pienińskiej z miejscem w Beskidzie Niskim. Jeżeli mapa pokazuje Wolę Piotrową, Wisłok Wielki albo Karlików, jesteś w innym regionie i nie zobaczysz panoramy charakterystycznej dla Małych Pienin. To nie jest drobna różnica, lecz dwa odległe od siebie cele.
Nie zakładaj również, że przejazd samochodem oznacza pełną dostępność o każdej porze roku. Śnieg, oblodzenie, remont drogi lub czasowe ograniczenia mogą zmienić sytuację. W przypadku wycieczki z psem sprawdź regulamin konkretnego obszaru chronionego i prowadź zwierzę pod kontrolą, szczególnie na uczęszczanych odcinkach.
Jak wybrać właściwy wariant dla siebie
| Cel wycieczki | Najlepszy wariant | Poziom wysiłku |
|---|---|---|
| Szybki spacer i zdjęcia | Przełęcz oraz najbliższy odcinek grzbietu | Niski |
| Panorama gór | Przejście w stronę Wysokiego Wierchu | Niski lub umiarkowany |
| Dłuższa wędrówka | Połączenie przełęczy z trasą przez Małe Pieniny | Umiarkowany |
| Trening górski | Wariant z większą liczbą podejść i zejść | Umiarkowany lub wysoki |
Najlepszy moment na pieniński wariant to dzień z dobrą widocznością, ale niekoniecznie środek wakacyjnego południa. Rano i późnym popołudniem światło jest łagodniejsze, a krajobraz wygląda ciekawiej. Trzeba tylko pamiętać, że późny powrót wymaga latarki, nawet jeśli trasa wydaje się krótka.
Mały cel, który daje duże górskie doświadczenie
Przełęcz pod Tokarnią najlepiej potraktować jako punkt startowy do krótkiej, widokowej wycieczki, a nie jako samodzielną atrakcję z rozbudowaną infrastrukturą. Najwięcej zyskuje osoba, która połączy ją z wejściem na Wysoki Wierch, sprawdzi warunki i zostawi sobie zapas czasu na spokojny powrót.
Jeżeli zależy Ci na ciszy i beskidzkim charakterze wędrówki, sprawdź także wariant w Beskidzie Niskim. Jeśli jednak szukasz panoramy Tatr, otwartych łąk i łatwego dostępu do pienińskiego grzbietu, wybierz Lesnické sedlo. W obu przypadkach dokładne sprawdzenie mapy przed wyjazdem oszczędzi Ci najczęstszej pomyłki, czyli dotarcia do niewłaściwej przełęczy.
